fbpx

«Παιδεία – Για ένα νέο σχολείο» ● Προγραμματικές θέσεις ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

Facebook
Twitter
Telegram
Email

Σε δημόσια κοινωνική διαβούλευση τίθεται το σχέδιο προγραμματικών θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, ενόψει της Προγραμματικής Συνδιάσκεψης του Απριλίου – ακολουθεί το κείμενο για την Παιδεία

Παιδεία – Για ένα νέο σχολείο

Οι μεγαλύτερες σε βάθος, μακροπρόθεσμα, συνέπειες της πανδημίας αφορούν τα παιδιά και τους νέους που βρίσκονται στην εκπαίδευση. Δύσκολα μπορεί να υπολογιστούν και μάλιστα σε μελλοντικό χρόνο οι συνέπειες και το τραύμα από τη διακοπή της εκπαίδευσης.

Η προσπάθεια ανασυγκρότησης του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας στην περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ εστίασε στην πολύπλευρη αναβάθμιση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, στη διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης μέσω της ενοποίησης των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ, στη δημιουργία των διετών προγραμμάτων σπουδών στα πανεπιστήμια σε συνεργασία με τοπικούς παραγωγικούς φορείς για τους αποφοίτους των ΕΠΑΛ, στην ενίσχυση των ερευνητικών υποδομών της χώρας, στην ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΛΙΔΕΚ) και στην αύξηση -σε συνθήκες σκληρής δημοσιονομικής εποπτείας- τόσο του προσωπικού στους εκπαιδευτικούς θεσμούς όσο και του συνολικού προϋπολογισμού στο σύνολο του υπουργείου Παιδείας γενικά, αλλά και ειδικότερα στην Έρευνα – σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Στην εκπαιδευτική πολιτική σήμερα υπάρχουν δυο επιλογές: 

1. Η μία είναι η νεοφιλελεύθερη – η παιδεία προσφέρεται ως υπηρεσία και υπόκειται στους νόμους της αγοράς. Οι έχοντες μπορούν να την αγοράσουν, οι μη έχοντες αρκούνται σε ένα σχολείο χαμηλών προδιαγραφών. Η πολιτική αυτή οδηγεί στην πριμοδότηση της ιδιωτικής εκπαίδευσης έναντι της δημόσιας. Το δημόσιο σχολείο και το πανεπιστήμιο δεν καταργούνται, αλλά εγκαταλείπονται στην τύχη τους. Με τον τρόπο αυτό η νεοφιλελεύθερη πολιτική επιδιώκει να προσδέσει την ποιότητα της εκπαίδευσης στην εισοδηματική θέση των οικογενειών. Συνακόλουθα, το σχολείο και η εκπαίδευση ευρύτερα, γίνονται εργαλεία αναπαραγωγής των ανισοτήτων, κοινωνικού διαχωρισμού.

Στην Ελλάδα οι απόπειρες εφαρμογής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής πήραν μία ιδιότυπη εκδοχή. Στο πνεύμα της εισπρακτικής λογικής χωρίς επενδύσεις και ρίσκο -που χαρακτηρίζει πολλές δραστηριότητες του ελληνικού καπιταλισμού- έχει δημιουργηθεί μια σχέση ανάμεσα στην ΝΔ και στην ιδιωτική εκπαίδευση. Οι περισσότερες εκπαιδευτικές επιχειρήσεις είναι ευκαιριακές και κερδοσκοπικές και ασκούν τεράστιες πιέσεις στην κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία ανταποκρίνεται συχνά με σκανδαλώδες τρόπο.

2. Η άλλη επιλογή στην εκπαίδευση, είναι αυτή που βρίσκεται στη λογική των μεγάλων δημοκρατικών και εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στην Ευρώπη και της παράδοσης του ελληνικού εκπαιδευτικού δημοτικισμού, αυτή που υπηρετεί το καθολικό ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα προσβάσιμο σε όλους. Η κεντρική επιδίωξη του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία είναι η ποιοτική αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, χωρίς αστερίσκους και υποχωρήσεις. Η ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, όπου όλοι έχουν πρόσβαση χωρίς αποκλεισμούς εισοδήματος, φυλής, φύλου, θρησκεύματος και ειδικών αναγκών μπορεί να αποτελέσει το αποτελεσματικό αντιστάθμισμα στις κοινωνικές ανισότητες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία θέτει την εκπαιδευτική πολιτική πρώτη προτεραιότητα. Θεωρεί την εκπαίδευση ως μια δυναμική επένδυση για την επανεκκίνηση της χώρας, την παραγωγική της ανασύνταξη, την είσοδο στη νέα τεχνοεπιστημονική εποχή. Η εκπαίδευση αποτελεί βασικό μοχλό προετοιμασίας του μέλλοντος των κοινωνιών. 

Η τεχνολογική επανάσταση και η τεχνητή νοημοσύνη, επιδρούν καθοριστικά στην έννοια της εργασίας και αλλάζουν τον χαρακτήρα της γνώσης. Θέτουν την γνώση και τη διαχείριση της, στο επίκεντρό της κοινωνικής αναπαραγωγής. Οι εξελίξεις στην τεχνοεπιστήμη, η κλιματική κρίση, η κρίση της πανδημίας και οι αυξανόμενες ανισότητες είναι προκλήσεις που πρέπει να προσεγγιστούν ειδικά στον τομέα της παιδείας με τολμηρή σκέψη και δράση.

Για να ανταποκρίνεται στις παραπάνω ανάγκες και να είναι ποιοτική η δημόσια εκπαίδευση, χρειάζεται πλήρης αναδιάρθρωση των στόχων εκπαίδευσης σε κάθε τάξη και βαθμίδα. Χρειάζεται η διαδικασία διδασκαλίας να γίνει διαδικασία μάθησης και να αναβαθμιστεί ο ρόλος του δασκάλου. Σε ένα διαρκώς μεταλλασσόμενο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον πρέπει κάθε νέος άνθρωπος να μάθει να επεξεργάζεται πολλαπλές πληροφορίες και να εκπαιδεύει τον εαυτό του ώστε να προσαρμόζεται ομαλά και ισόρροπα στα -όλο και πιο συχνά- νέα δεδομένα.

Χρειάζονται σημαντικές μεταβολές τόσο στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, όσο και στη μετεκπαίδευση τους. Χρειάζεται να δοθεί προτεραιότητα στην ποιοτική εκπαίδευση των περισσότερο ευάλωτων στρωμάτων. Χρειαζόμαστε μια εκπαίδευση που δημιουργεί στα παιδιά συνείδηση των κλιματικών κινδύνων και θα εμπεδώνει την οικολογική συμπεριφορά ως κοινωνική έξη. Χρειαζόμαστε μια εκπαίδευση που αντί του ανταγωνισμού θα εκπαιδεύει στη κοινωνική αλληλεγγύη και αλληλοβοήθεια. 

Χρειαζόμαστε ένα εκκοσμικευμένο σχολείο, που θα κάνει πράξη το διαφωτιστικό πρόταγμα «της τόλμης της μάθησης», που θα σέβεται τις διαφορετικές πεποιθήσεις, θα ενσωματώνει τα δικαιώματα του πολίτη και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Χρειαζόμαστε ένα σχολείο που θα καταπολεμά την ξενοφοβία και τον ρατσισμό. Χρειαζόμαστε ένα συμπεριληπτικό σχολείο στο οποίο θα εντάσσονται αρμονικά οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Χρειαζόμαστε μια εκπαίδευση που συνεχώς μαθαίνει και αναπροσαρμόζεται στις ανάγκες της εποχής και των μελών της.

Το σχολείο είναι μέρος της κοινότητας. Οι εκπαιδευτικές κοινότητες ενώνουν τους μαθητές, τους διδάσκοντες και τους γονείς, και αποτελούν πυρήνα των ευρύτερων κοινοτήτων της περιοχής που βρίσκεται το σχολείο. Το σχολείο ανοίγεται και υποδέχεται την κοινότητα, η κοινότητα βοηθά το σχολείο και ταυτόχρονα βρίσκει σε αυτό το ιδεώδες κέντρο γύρω από το οποίο μπορεί να αναπτύξει το ενδιαφέρον της. Η συγκρότηση εκπαιδευτικών κοινοτήτων πρέπει να πάρει κινηματικό χαρακτήρα, και η προοδευτική διακυβέρνηση πρέπει να βοηθήσει νομοθετικά και έμπρακτα στη συγκρότησή της. 

Η διαδικασία αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα σχολεία, αλλά πρέπει να περιλάβει και τα πανεπιστήμια που μέσω της συγκρότησης κοινοτήτων θα αγκαλιάσουν τους φοιτητές τους αλλά και την κοινωνία που τα περιβάλει. Κυρίως οι εκπαιδευτικές κοινότητες πρέπει να παίξουν ρόλο στην ενσωμάτωση των προσφύγων και των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, στην έμπρακτη δια της αλληλεγγύης καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Το εκπαιδευτικό σύστημα, δια των κοινοτήτων καλείται να παίξει ένα ευρύτερο πολιτισμικό ρόλο μέσα στην κοινωνία.     

Η εκπαίδευση ως δικαίωμα πρέπει να παρέχεται δωρεάν και ισότιμα σε κάθε μέλος της σύγχρονης κοινωνίας σε οποιαδήποτε φάση της ζωής, και η Πολιτεία πρέπει να μεριμνά διαρκώς να λειτουργεί αντισταθμιστικά αμβλύνοντας τις κάθε είδους κοινωνικές ανισότητες. Το στρατηγικό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία για την ανασυγκρότηση της δημόσιας εκπαίδευσης βρίσκεται στον αντίποδα της πολιτικής των φραγμών και των διακρίσεων.  

Όσον αφορά την έρευνα και τη νέα γνώση που παράγεται στα ΑΕΙ και στα Ερευνητικά Κέντρα της χώρας, υποστηρίζουμε σταθερά τον δημόσιο και ακαδημαϊκό χαρακτήρα της. Αντιτιθέμεθα στην εργαλειοποίηση της έρευνας με τη στήριξη μόνο της λεγόμενης «χρήσιμης» έρευνας», η οποία εκφράζει τις αποκλειστικά πρόσκαιρες ανάγκες της αγοράς και στις ιδέες για το «επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο». Στηρίζουμε την ελεύθερη, χωρίς περιορισμούς, ποιοτική έρευνα σε όλα τα θεματικά πεδία συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών.

Κεντρικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία είναι η μείωση της επιβάρυνσης του οικογενειακού προϋπολογισμού για εκπαιδευτικούς σκοπούς που καθιστά την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση κοινωνικό προνόμιο. Πλήθος δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την διαχείριση του ελεύθερου χρόνου και την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας των μικρών μαθητών και μαθητριών, όπως η επαφή με τον πολιτισμό, τις ψηφιακές τεχνολογίες, τον αθλητισμό και τις ξένες γλώσσες, κατ’ ουσίαν επιφορτίζουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό και εντείνουν την αναπαραγωγή κοινωνικών ανισοτήτων μέσα στο ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα. 

Προγραμματικές Προτεραιότητες

Το σχολείο, με την  εμπειρία της πανδημίας αντιμετωπίζει πρωτόγνωρες προκλήσεις: 

  • Επιβάλλεται διδασκαλία σε μικρότερες τάξεις, σε κτήρια με αναβαθμισμένες τις συνθήκες υγιεινής. 
  • Επιτάχυνση αλλά και σωστός σχεδιασμός του ψηφιακού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης. Να θεωρήσουμε δεδομένο ότι η διαδικτυακή εκπαίδευση και η εκπαίδευση  στην τάξη θα είναι μορφές της ίδιας διαδικασίας, την ίδια στιγμή και δυνητικά,  εναλλακτικές και συμπληρωματικές. Ο δάσκαλος δεν θα στέκεται απέναντι στον μαθητή, θα γίνεται πλοηγός, συμπαραστάτης, βοηθός του μαθητή. Η ψηφιακή εκπαίδευση στο θρανίο, και στο σπίτι, θα είναι μια διαδικασία ενιαία σχεδιασμένη.
  • Διαδικτυακή εκπαίδευση στο σπίτι, έστω και μερική, σημαίνει ότι κάθε σπίτι έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, όπως έχει πρόσβαση στο νερό και στο ηλεκτρικό. Κάθε παιδί πρέπει να έχει τη δυνατότητα μιας απρόσκοπτης παρακολούθησης και συμμετοχής στα διαδικτυακά μαθήματα, με αξιόπιστο εξοπλισμό. 
  • Ψηφιακός μετασχηματισμός της  εκπαίδευσης (που περιλαμβάνει και την άμεση εκπαίδευση) σημαίνει επανασχεδιασμό των προγραμμάτων και των μεθόδων διδασκαλίας. Σημαίνει υλικοτεχνικό μετασχηματισμό του σχολείου – το σχολείο εργαστήριο, αλλά και ριζική μεταρρύθμιση του περιεχομένου των σπουδών. Η αλλαγή του τρόπου μετάδοσης της γνώσης, δεν μπορεί να σημαίνει επανάληψη παλιών μηνυμάτων, σχεδιασμένων για συνθήκης μιας παρελθούσας εποχής.

Επιπλέον:

  • Καθολική εφαρμογή του θεσμού του ολοήμερου σχολείου και μεταμόρφωση των σχολικών μονάδων σε «Κέντρα Ελευθέρου Χρόνου» τις απογευματινές ώρες με νέες εξειδικευμένες προσλήψεις παιδαγωγών και γυμναστών για αυτό το σκοπό.
  • Η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης αποτελεί πρώτη προτεραιότητα και περιλαμβάνει την εδραίωση του Επαγγελματικού Λυκείου ως σχολείου ισότιμης επιλογής και την επαναθεσμοθέτηση των διετών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και επέκτασή τους στα πανεπιστήμια τη χώρας. 
  • Πρέπει να γίνει πράξη καθολικά η 14χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση με πλήρη εφαρμογή της 2χρονης προσχολικής.
  • Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση  διαμορφώθηκε από το νέο καθεστώς του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Η έρευνα που αποτελεί το μεγάλο πλεονέκτημα των ελληνικών πανεπιστημίων  πρέπει να στηριχθεί, να ενισχυθούν οι δομές και οι σχέσεις έρευνας των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων και να στηριχθεί η προσπάθεια καινοτομικής δραστηριότητας. Η Έρευνα πρέπει να επιστρέψει στο φυσικό της περιβάλλον, που είναι το υπουργείο Παιδείας.
  • Η δωρεάν παιδεία απαιτεί διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους φοιτητές. Χρειάζονται συνεπώς επιπρόσθετα μέτρα ενίσχυσης της φοιτητικής μέριμνας, σημαντική επέκταση των φοιτητικών εστιών και ενίσχυση του στεγαστικού επιδόματος. 
  • Οι νέοι ερευνητές ωφελήθηκαν από τους θεσμούς των υποτροφιών και των στοχευμένων ερευνητικών χρηματοδοτήσεων. Αυτό επέδρασσε θετικά στην συγκράτηση επιστημονικού δυναμικού στη χώρα και εν μέρει στην επιστροφή νέων επιστημόνων από το εξωτερικό. Η συνέχιση και ενίσχυση αυτών των προγραμμάτων και θεσμών όπως το ΕΛΙΔΕΚ είναι επιβεβλημένη. 

Τέλος ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία θα προχωρήσει στην κατάργηση της εξίσωσης των επαγγελματικών προσόντων των αποφοίτων των κολεγίων με αυτά των δημόσιων πανεπιστημίων, καθώς αναιρούν την συνταγματική επιταγή του άρθρου 16.


Διαβάστε εδώ το σύνολο του σχεδίου των προγραμματικών θέσεων ανά θεματική ενότητα

(Visited 93 times, 1 visits today)

Περισσότερα